చిన్న దీపం చూపిన పెద్ద దారి.. ఒక అమ్మాయి మార్చిన ఊరి భవిష్యత్తు!

చిన్న దీపం చూపిన పెద్ద దారి | మంచి నీతి కథ

Telugu kathalu chinna deepam: ఒక అందమైన గ్రామంలో మొదలైన కథ

చాలా సంవత్సరాల క్రితం కొండలు, పచ్చని పొలాలు, పెద్ద పెద్ద చెట్లు, చిన్న చిన్న వాగులతో నిండిన ఒక అందమైన గ్రామం ఉండేది. ఆ గ్రామం పేరు వెలుగుపల్లి. ఆ ఊరిలో నివసించే ప్రజలందరూ వ్యవసాయంపైనే ఆధారపడి జీవించేవారు. వర్షాలు బాగా పడితే పంటలు పండేవి. పంటలు పండితే ప్రతి ఇంట్లో ఆనందం వెల్లివిరిసేది. రైతుల ముఖాల్లో చిరునవ్వులు కనిపించేవి. పిల్లలు బడికి వెళ్తూ పొలాల గట్లపై ఆడుకునేవారు. సాయంత్రం వేళల్లో పెద్దవాళ్లు మర్రిచెట్టు కింద కూర్చుని కబుర్లు చెప్పుకునేవారు.

ఆ గ్రామంలో రామయ్య అనే ఒక సాధారణ రైతు ఉండేవాడు. అతనికి పెద్దగా ఆస్తిపాస్తులు లేకపోయినా, నిజాయితీ, కష్టపడే తత్వం, ఇతరులకు సహాయం చేసే మనసు ఉండేవి. అతని భార్య లక్ష్మమ్మ కూడా ఎంతో మంచిది. వారిద్దరికీ దీప్తి అనే పదేళ్ల కూతురు ఉండేది.

దీప్తి చిన్నపిల్లే అయినప్పటికీ చాలా తెలివైనది. ఇతర పిల్లల్లా రోజంతా ఆటలతో గడపడం కంటే తన చుట్టూ జరిగే విషయాలను గమనించడం ఆమెకు ఎక్కువ ఇష్టం. చెట్లు ఎందుకు ఎండిపోతున్నాయి? పక్షులు నీటి కోసం ఎందుకు తిరుగుతున్నాయి? వృద్ధులు ఎందుకు బాధపడుతున్నారు? ఇలాంటి ప్రశ్నలు ఆమె మనసులో ఎప్పుడూ తిరుగుతూ ఉండేవి.

ఆమె తండ్రి రామయ్య తరచూ ఒక మాట చెప్పేవాడు.

“దీప్తీ! మనిషి గొప్పవాడవ్వాలంటే పెద్ద ఇంట్లో పుట్టాల్సిన అవసరం లేదు. అతని మనసులో మంచి ఆలోచన ఉండాలి. చిన్న సహాయం కూడా సరైన సమయంలో చేస్తే అది ఒకరి జీవితాన్ని మార్చగలదు.”

ఆ మాటలు దీప్తి మనసులో బలంగా నాటుకుపోయాయి.

గ్రామాన్ని కమ్ముకున్న కరువు

ఒక సంవత్సరం వెలుగుపల్లికి పెద్ద కష్టం వచ్చింది. వర్షాకాలం మొదలైనా వానలు పడలేదు. ఆకాశంలో మేఘాలు కనిపించినా అవి వర్షం కురిపించకుండా వెళ్లిపోయేవి. మొదట్లో గ్రామస్థులు పెద్దగా ఆందోళన చెందలేదు. “ఇంకా సమయం ఉంది. వర్షాలు పడతాయి” అని అనుకున్నారు.

కానీ రోజులు గడుస్తున్నా వాన జాడ కనిపించలేదు. పొలాల్లోని నేల నెమ్మదిగా ఎండిపోయింది. పచ్చగా ఉండాల్సిన మొక్కలు వాడిపోయాయి. చెరువుల్లో నీరు తగ్గిపోయింది. బావుల్లో నీటి మట్టం అడుగంటింది.

అత్యాశకు అంతం.. నిజాయితీకి విజయం! హృదయాన్ని తాకే తెలుగు నీతి కథ

రైతుల ముఖాల్లో ఆందోళన మొదలైంది. అప్పులు చేసి విత్తనాలు కొనుగోలు చేసినవారు ఏం చేయాలో తెలియక తలలు పట్టుకున్నారు. పశువులకు మేత దొరకడం కష్టమైంది. గ్రామంలోని చిన్న చెరువు కూడా ఎండిపోయే పరిస్థితికి చేరుకుంది.

ఒక రోజు ఉదయం దీప్తి తన తల్లితో కలిసి నీటి కోసం బావి దగ్గరకు వెళ్లింది. అక్కడ అప్పటికే చాలామంది కుండలతో నిలబడి ఉన్నారు. బావిలోకి తొంగిచూస్తే కొద్దిగా నీరు మాత్రమే కనిపించింది.

“ఇలా ఇంకొన్ని రోజులు కొనసాగితే మన పరిస్థితి ఏమవుతుంది?” అని ఒక వృద్ధురాలు ఆందోళనగా అడిగింది.

“పక్క గ్రామానికి వెళ్లి నీళ్లు తెచ్చుకోవాల్సి వస్తుందేమో” అని మరొకరు చెప్పారు.

దీప్తి ఆ మాటలు విని బాధపడింది. ఇంటికి వచ్చిన తర్వాత తన తండ్రిని అడిగింది.

“నాన్నా! మన ఊరిలో ఇంతకుముందు కూడా ఇలాంటి కరువు వచ్చిందా?”

రామయ్య కాసేపు ఆలోచించి సమాధానమిచ్చాడు.

“వచ్చింది తల్లీ. కానీ అప్పట్లో మన ఊరిలో పెద్ద చెరువు ఉండేది. వర్షపు నీరు అందులో నిల్వ ఉండేది. పొలాలకు కూడా నీరు అందేది. ఆ చెరువు ఇప్పుడు పూడుకుపోయింది. దాని చుట్టూ ఉన్న కాలువలు కూడా మూసుకుపోయాయి.”

“మరి ఆ చెరువును బాగు చేయకూడదా నాన్నా?” అని దీప్తి అడిగింది.

“చేయాలి తల్లీ. కానీ దానికి డబ్బు, కూలీలు, అందరి సహకారం కావాలి. గ్రామస్థులంతా ఒక్కటిగా ముందుకు రావాలి” అని రామయ్య చెప్పాడు.

దీప్తి మనసులో ఒక ఆలోచన మొదలైంది. ఊరిలో నీరు లేక ప్రజలందరూ బాధపడుతున్నారు. అలాంటప్పుడు అందరూ కలిసి చెరువును బాగు చేయలేరా? పెద్దవాళ్లు చేయలేని పనిని కనీసం చేయడానికి ప్రయత్నించలేమా? ఆ రాత్రి ఆమెకు నిద్ర పట్టలేదు.

పాత ఇంట్లో దొరికిన రహస్యం

మరుసటి రోజు దీప్తి తన ఇంటి వెనుక ఉన్న పాత గదిని శుభ్రం చేస్తోంది. ఆ గదిలో ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఉపయోగించని వస్తువులు, పాత పెట్టెలు, విరిగిన కుర్చీలు ఉండేవి. ఒక మూలన చెక్కతో చేసిన చిన్న పెట్టె కనిపించింది.

ఆమె ఆ పెట్టెను తెరిచింది. అందులో పాత పుస్తకాలు, కొన్ని ఉత్తరాలు, ఒక చిన్న పటం ఉన్నాయి. ఆ పటాన్ని విప్పి చూసినప్పుడు అందులో వెలుగుపల్లి గ్రామం, పొలాలు, బావులు, కాలువలు, పెద్ద చెరువు గుర్తులు కనిపించాయి.

పటంలో చెరువుకు నీరు చేరే పాత కాలువలు కూడా స్పష్టంగా ఉన్నాయి. వాటిలో ఒక కాలువ గ్రామం వెనుక ఉన్న కొండ ప్రాంతం నుంచి మొదలై చెరువులో కలుస్తోంది.

దీప్తి వెంటనే పటాన్ని తీసుకుని తండ్రి దగ్గరకు వెళ్లింది.

“నాన్నా! ఇది చూడండి. మన ఊరి పాత పటం దొరికింది. ఇందులో చెరువుకు నీరు వచ్చే కాలువలు ఉన్నాయి!”

రామయ్య ఆశ్చర్యంగా పటాన్ని పరిశీలించాడు.

“ఇది చాలా పాత పటం. నా తాతయ్య కాలంలో ఉపయోగించినదై ఉండొచ్చు. అప్పట్లో వర్షపు నీరు ఈ కాలువల ద్వారా చెరువుకు చేరేది.”

“మరి ఇప్పుడు ఆ కాలువలు ఎక్కడున్నాయి నాన్నా?”

“కొన్ని మట్టితో కప్పుకుపోయాయి. మరికొన్ని పొదల మధ్య కనుమరుగైపోయి ఉండవచ్చు.”

దీప్తి కళ్లలో వెలుగు కనిపించింది.

“అయితే మనం వాటిని వెతికి శుభ్రం చేస్తే వర్షం పడినప్పుడు నీరు చెరువుకు చేరుతుందా?”

రామయ్య చిరునవ్వు నవ్వాడు.

“నీ ఆలోచన మంచిదే తల్లీ. కానీ ఇది ఒక్కరోజులో పూర్తయ్యే పని కాదు. అయినా ప్రయత్నించడంలో తప్పేముంది?”

ఆ మాట దీప్తికి ధైర్యాన్నిచ్చింది. ఆమె పటాన్ని జాగ్రత్తగా మడిచి తన దగ్గర పెట్టుకుంది. తన ఊరికి సహాయం చేయడానికి ఒక చిన్న దారి కనిపించిందని ఆమె భావించింది.

పిల్లలతో మొదలైన చిన్న ప్రయత్నం

ఆదివారం ఉదయం దీప్తి తన స్నేహితులు చందు, మల్లిక, రవి, సరోజలను పిలిచింది. గ్రామంలోని పెద్ద చెట్టు కింద అందరూ సమావేశమయ్యారు.

“మన ఊరిలో నీళ్లు లేవు కదా! పాత చెరువుకు నీరు వచ్చే కాలువలు ఉన్నాయని నాకు తెలిసింది. మనం వాటిని వెతికి శుభ్రం చేయడానికి ప్రయత్నిద్దాం” అని దీప్తి చెప్పింది.

చందు నవ్వుతూ, “మనం చిన్నపిల్లలం. పెద్దవాళ్లు చేయలేని పని మనం ఎలా చేస్తాం?” అన్నాడు.

దీప్తి ప్రశాంతంగా సమాధానమిచ్చింది.

“మనమంతా కలిసి చెరువును ఒక్కరోజులో బాగు చేయలేకపోవచ్చు. కానీ కాలువ ఎక్కడుందో గుర్తించగలం. పొదలు తొలగించడంలో సహాయం చేయగలం. పెద్దవాళ్లకు సమస్యను వివరించగలం. మొదలుపెట్టకపోతే ఏ పనీ జరగదు కదా!”

మల్లికకు ఆ ఆలోచన నచ్చింది.

“నేను కూడా వస్తాను. మా తాతయ్యకు పాత కాలువల గురించి తెలుసు. ఆయనను అడుగుదాం” అంది.

అలా పిల్లల బృందం ఏర్పడింది. మరుసటి రోజు ఉదయం వారు పటాన్ని తీసుకుని గ్రామం వెనుక ఉన్న కొండవైపు బయలుదేరారు. పెద్దవాళ్లకు చెప్పకుండా ప్రమాదకరమైన ప్రాంతాల్లోకి వెళ్లకూడదని దీప్తి ముందుగానే నిర్ణయించింది. అందుకే మొదట రామయ్యకు తమ ప్రణాళిక చెప్పి, ఆయనను కూడా వెంట రావాలని కోరింది.

రామయ్య తన పనులు ముగించుకుని పిల్లలతో బయలుదేరాడు.

వారు పటంలో చూపిన దారిలో నడిచారు. కొంతదూరం వెళ్లాక పొదలతో కప్పబడిన ఒక పాత గుంత కనిపించింది. దాని పక్కన రాతితో చేసిన చిన్న గోడ ఉంది. రామయ్య దాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.

“ఇదే పాత కాలువ ప్రారంభమయ్యే ప్రాంతం అయి ఉండవచ్చు” అన్నాడు.

పిల్లలు ఆనందంతో ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. వారి ప్రయత్నానికి మొదటి ఫలితం కనిపించింది.

కానీ కాలువ మొత్తం మట్టితో నిండిపోయి ఉంది. పెద్ద పెద్ద రాళ్లు, ఎండిన కొమ్మలు, ముళ్లపొదలు దారిని మూసేశాయి. పిల్లలు తమ చేతులతో చిన్న చిన్న ఎండిన కొమ్మలను తొలగించారు. రామయ్య మాత్రం ప్రమాదకరమైన రాళ్లను కదపకుండా జాగ్రత్తపడ్డాడు.

“మనకు చేతనైనంత పని చేద్దాం. మిగతా పనికి గ్రామస్థుల సహాయం అవసరం” అని ఆయన చెప్పాడు.

ఆ రోజు వారు కాలువ కొంత భాగాన్ని గుర్తించి ఇంటికి తిరిగి వచ్చారు.

గ్రామ పెద్దల ముందు నిలిచిన చిన్నారి

మరుసటి రోజు దీప్తి గ్రామ పెద్దలను కలవాలని నిర్ణయించుకుంది. గ్రామంలో ఒక పంచాయతీ సమావేశం జరుగుతుందని తెలుసుకుని తన తండ్రితో కలిసి అక్కడికి వెళ్లింది.

సర్పంచ్ నరసింహం, కొంతమంది రైతులు, గ్రామ పెద్దలు అక్కడ కూర్చుని కరువు సమస్య గురించి చర్చిస్తున్నారు.

“నీటి సమస్యకు తాత్కాలిక పరిష్కారం కోసం ట్యాంకర్ల ద్వారా నీరు తెప్పించాలి” అని ఒకరు చెప్పారు.

“అది కొంతకాలం మాత్రమే ఉపయోగపడుతుంది. చెరువు ఎండిపోతే వచ్చే ఏడాది కూడా ఇదే సమస్య వస్తుంది” అని మరొక రైతు అన్నాడు.

అప్పుడు దీప్తి ధైర్యంగా ముందుకు వచ్చింది.

“అయ్యా! మన ఊరిలో పాత చెరువుకు నీరు వచ్చే కాలువలు ఉన్నాయి. వాటిని శుభ్రం చేస్తే వర్షపు నీరు చెరువులోకి చేరే అవకాశం ఉంది” అని చెప్పింది.

కొంతమంది పెద్దలు ఆమె మాట విని నవ్వారు.

“పిల్లలకు ఇప్పుడు గ్రామ సమస్యలపై కూడా సమావేశాలు పెట్టాలనిపిస్తోందా?” అని ఒకరు వ్యంగ్యంగా అన్నారు.

దీప్తి ముఖం కొద్దిగా వాడిపోయింది. కానీ ఆమె వెనక్కి తగ్గలేదు.

“నేను చెప్పేది నిజమో కాదో పటంలో చూడండి. మేము కాలువ మొదటి భాగాన్ని గుర్తించాం. నా నాన్న కూడా చూశారు” అంది.

రామయ్య ముందుకు వచ్చి పాత పటాన్ని చూపించాడు. అందులో కాలువల వివరాలను వివరించాడు.

సర్పంచ్ పటాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించాడు.

“ఇది నిజంగా పాత నీటి మార్గాల పటంలా ఉంది. కానీ కాలువలు పూర్తిగా ఉపయోగపడతాయో లేదో పరిశీలించాలి” అన్నాడు.

దీప్తి వెంటనే సమాధానమిచ్చింది.

“పరిశీలించండి అయ్యా. సాధ్యమైతే మనమందరం కలిసి బాగు చేద్దాం. నీరు మనందరికీ అవసరమే కదా!”

ఆ మాటలు సమావేశంలో కొంతమందిని ఆలోచింపజేశాయి. చివరకు సర్పంచ్ మరుసటి రోజు కొంతమంది రైతులతో కలిసి కాలువను పరిశీలించడానికి అంగీకరించాడు.

దీప్తికి ఎంతో ఆనందం కలిగింది. తన చిన్న ప్రయత్నం పెద్దవాళ్ల దృష్టిని ఆకర్షించింది.

ఆశను అమ్మిన వ్యాపారి

అదే గ్రామంలో భాస్కరరావు అనే ధనిక వ్యాపారి ఉండేవాడు. అతనికి ధాన్యం గోదాములు, కొన్ని పొలాలు, గ్రామంలో పెద్ద ఇల్లు ఉండేవి. అతను తెలివైనవాడే అయినప్పటికీ, తన లాభం గురించి ఎక్కువగా ఆలోచించేవాడు.

కరువు కారణంగా రైతులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారని అతనికి తెలుసు. చాలామంది రైతులు అప్పుల కోసం అతని దగ్గరకు వచ్చేవారు. అతను వారికి అధిక వడ్డీకి డబ్బులు ఇచ్చేవాడు.

ఒకరోజు భాస్కరరావు గ్రామంలో కొత్త బావి తవ్విస్తానని ప్రకటించాడు.

“నా దగ్గర డబ్బు ఉంది. నేను బావి తవ్విస్తాను. కానీ దాని నీటిని ఉపయోగించాలంటే ప్రతి కుటుంబం నాకు డబ్బు చెల్లించాలి” అని చెప్పాడు.

నీటి కోసం ఇబ్బందులు పడుతున్న ప్రజలు అతని ప్రతిపాదనను అంగీకరించాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది. కొంతమంది రైతులు అప్పు చేసి డబ్బులు చెల్లించడానికి సిద్ధమయ్యారు.

ఈ విషయం తెలిసిన దీప్తి బాధపడింది.

“ఊరిలో అందరూ నీటి కోసం కష్టపడుతున్నప్పుడు, నీటిని ఎక్కువ ధరకు అమ్మితే పేదవాళ్లు ఎలా బతుకుతారు?” అని తండ్రిని అడిగింది.

రామయ్య నిట్టూర్చాడు.

“ప్రతి ఒక్కరూ మనలాగే ఆలోచించరు తల్లీ. కొందరు తమ లాభాన్నే ముందుగా చూస్తారు.”

“అయితే మనం ఏమీ చేయలేమా నాన్నా?”

“చేయగలం. కానీ కోపంతో కాదు. సరైన మార్గాన్ని చూపిస్తూ, అందరూ కలిసి సమస్యకు పరిష్కారం కనుగొనాలి.”

దీప్తి ఆలోచించింది. భాస్కరరావుతో గొడవపడటం వల్ల ప్రయోజనం ఉండదని ఆమెకు అర్థమైంది. ప్రజలకు దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం చూపించడమే మంచిదని నిర్ణయించుకుంది.

కాలువలో కనిపించిన అడ్డంకి

మరుసటి రోజు సర్పంచ్, రామయ్య, కొంతమంది రైతులు, గ్రామ యువకులు కలిసి పాత కాలువను పరిశీలించడానికి వెళ్లారు. దీప్తి కూడా తన తండ్రితో పాటు వెళ్లింది.

వారు కాలువ వెంట ముందుకు సాగారు. కొన్ని చోట్ల అది పూర్తిగా మట్టితో కప్పుకుపోయింది. మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో పొదలు పెరిగిపోయాయి. పటంలో చూపిన మార్గం కొండ దిగువన ఉన్న ఒక పెద్ద రాతి గోడ దగ్గరకు వచ్చి ఆగిపోయింది.

సర్పంచ్ ఆ గోడను చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.

“ఇక్కడ నీటి మార్గం ఉండాలి. కానీ ఈ గోడ వల్ల నీరు ముందుకు వెళ్లలేకపోయి ఉండవచ్చు” అన్నాడు.

గ్రామంలోని వృద్ధుడు వెంకటయ్య ముందుకు వచ్చాడు.

“నాకు గుర్తుంది. నా చిన్నప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో వర్షం పడితే నీరు వేగంగా కాలువలోకి వచ్చేది. తర్వాత కొండచరియలు జారి రాళ్లు పడటంతో మార్గం మూసుకుపోయింది” అని చెప్పాడు.

అందరూ ఆలోచనలో పడ్డారు. రాళ్లను తొలగించడం సులభమైన పని కాదు. కొన్ని రాళ్లు చాలా పెద్దవిగా ఉన్నాయి. సరైన పరికరాలు, నిపుణుల సహాయం లేకుండా వాటిని కదపడం ప్రమాదకరం.

దీప్తి ఒక విషయం గమనించింది. గోడకు ఎడమవైపు చిన్న ఖాళీ ఉంది. అక్కడ మట్టి, ఆకులు పేరుకుపోయాయి.

“ఇక్కడ నీరు వెళ్లే చిన్న మార్గం ఉండవచ్చు. ముందు ఈ ప్రాంతాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించవచ్చా?” అని అడిగింది.

గ్రామస్థులు ఆ ప్రాంతాన్ని పరిశీలించారు. నిజంగానే రాళ్ల మధ్య ఒక పాత నీటి మార్గం కనిపించింది. అది పూర్తిగా మూసుకుపోయి ఉన్నప్పటికీ, సరైన విధంగా శుభ్రం చేస్తే కొంత నీరు వెళ్లే అవకాశం ఉంది.

అయితే, పెద్ద రాళ్లను తొలగించడం, కాలువను పునరుద్ధరించడం వంటి పనులకు సాంకేతిక పరిశీలన అవసరమని సర్పంచ్ నిర్ణయించాడు. గ్రామం తరఫున సంబంధిత అధికారులను సంప్రదించాలని చెప్పాడు.

దీప్తి మనసులో ఆశ మరింత పెరిగింది. ఇంతకాలం అందరూ మరచిపోయిన మార్గం మళ్లీ ఉపయోగపడే అవకాశం కనిపించింది.

అపహాస్యం నుంచి ఆత్మవిశ్వాసం వరకు

దీప్తి ప్రయత్నం గురించి గ్రామంలో చర్చ మొదలైంది. కొందరు ఆమెను ప్రశంసించారు. మరికొందరు మాత్రం “పిల్లలు ఇలాంటి పనులు చేయడం వల్ల ఏమవుతుంది?” అని అన్నారు.

ఒక రోజు పాఠశాలలో కూడా కొంతమంది పిల్లలు ఆమెను ఎగతాళి చేశారు.

“ఏమైంది దీప్తీ? నువ్వు ఇప్పుడు గ్రామాన్ని రక్షించే నాయకురాలివా?” అని చందు స్నేహితుల్లో ఒకడు నవ్వుతూ అడిగాడు.

దీప్తికి బాధ కలిగింది. ఆమె చేసిన ప్రయత్నాన్ని అందరూ అర్థం చేసుకోకపోవడం ఆమెను నిరుత్సాహపరిచింది.

ఆ రోజు ఇంటికి వచ్చాక ఆమె తల్లితో మాట్లాడింది.

“అమ్మా! మనం మంచి పని చేయాలనుకున్నా కొంతమంది నవ్వుతారు. అలాంటప్పుడు ఆ పని చేయడం మానేయాలా?”

లక్ష్మమ్మ కూతురి తల నిమిరింది.

“దీప్తీ! మనం చేసే పని మంచిదా కాదా అనేది ఇతరులు నవ్వుతున్నారా లేదా అనే దానిపై ఆధారపడదు. మన ఉద్దేశం మంచిదైతే, మనం సరైన మార్గంలో ముందుకు సాగాలి. అయితే మన పని వల్ల ఎవరికీ ప్రమాదం కలగకుండా చూసుకోవాలి.”

“అయితే నేను ప్రయత్నం కొనసాగిస్తాను అమ్మా” అంది దీప్తి.

లక్ష్మమ్మ చిరునవ్వు నవ్వింది.

“అదే ధైర్యం. కానీ గుర్తుంచుకో, నిజమైన ధైర్యం అంటే మొండిగా ముందుకు వెళ్లడం కాదు. ఇతరుల సలహాలు వినడం, తప్పు ఉంటే సరిదిద్దుకోవడం కూడా ధైర్యమే.”

ఆ మాటలు దీప్తికి కొత్త బలాన్ని ఇచ్చాయి. ఆమె మరుసటి రోజు మళ్లీ తన స్నేహితులతో మాట్లాడింది. ఈసారి వారిలో కొందరు కూడా ఆమెకు సహాయం చేయడానికి ముందుకొచ్చారు.

పాఠశాలలో ప్రారంభమైన మార్పు

దీప్తి చదువుతున్న పాఠశాలలో శారదమ్మ అనే ఉపాధ్యాయురాలు ఉండేది. ఆమె విద్యార్థులకు పుస్తకాల్లోని పాఠాలే కాకుండా, జీవితంలో ఉపయోగపడే విషయాలను కూడా నేర్పించేది.

గ్రామంలో నీటి సమస్య గురించి తెలుసుకున్న శారదమ్మ విద్యార్థులందరినీ ఒకచోట చేర్చింది.

“పిల్లలూ! నీరు మన జీవితానికి ఎంత అవసరమో మీకు తెలుసు. కానీ నీటిని ఆదా చేయడానికి మనం ఏమి చేస్తున్నాం?” అని అడిగింది.

కొంతమంది పిల్లలు “కుళాయిని వాడిన తర్వాత మూసేస్తాం” అన్నారు. మరికొందరు “మొక్కలకు అవసరమైనంత మాత్రమే నీరు పోస్తాం” అన్నారు.

శారదమ్మ దీప్తిని ముందుకు పిలిచి, ఆమె పాత కాలువ గురించి చేసిన ప్రయత్నాన్ని వివరించమంది.

దీప్తి జరిగిన విషయాలన్నీ చెప్పింది. పాత పటం ఎలా దొరికింది, కాలువను ఎలా గుర్తించారు, గ్రామ పెద్దలను ఎలా ఒప్పించారు అనే విషయాలను వివరించింది.

విద్యార్థులంతా ఆసక్తిగా విన్నారు.

“మనం కూడా ఏదైనా చేయగలమా టీచర్?” అని మల్లిక అడిగింది.

“తప్పకుండా. మనం పాఠశాలలో నీటిని వృథా చేయకుండా చూసుకోవచ్చు. గ్రామంలో నీటి సంరక్షణపై అవగాహన కల్పించవచ్చు. చెరువు, కాలువల పునరుద్ధరణకు పెద్దవాళ్లు చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు సహాయం చేయవచ్చు” అని శారదమ్మ చెప్పింది.

ఆమె విద్యార్థులతో కలిసి ఒక చిన్న బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఆ బృందానికి “నీటి మిత్రులు” అని పేరు పెట్టారు.

పిల్లలు ఇంటింటికీ వెళ్లి నీటిని వృథా చేయకూడదని ప్రజలకు వివరించాలని నిర్ణయించారు. పాఠశాల గోడలపై నీటి సంరక్షణ సందేశాలు రాశారు. నీటి లీకేజీలు కనిపిస్తే పెద్దలకు చెప్పాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

ఇలా దీప్తి ఆలోచన ఒక చిన్న ప్రయత్నం నుంచి గ్రామవ్యాప్తంగా అవగాహన కార్యక్రమంగా మారింది.

భాస్కరరావు వేసిన కొత్త పన్నాగం

గ్రామంలో ప్రజలు కాలువ పునరుద్ధరణ గురించి మాట్లాడటం భాస్కరరావుకు నచ్చలేదు. పాత చెరువు మళ్లీ నిండితే ప్రజలు తన బావిపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుందని అతను భావించాడు.

అందుకే ఒకరోజు సర్పంచ్‌ను కలిశాడు.

“చెరువు బాగు చేయడం చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. అంతేకాకుండా వర్షాలు పడతాయనే హామీ లేదు. నా బావిని మరింత లోతుగా తవ్విస్తాను. గ్రామస్థులకు నీరు అందిస్తాను” అని చెప్పాడు.

సర్పంచ్ అతని ప్రతిపాదనను పరిశీలిస్తానని చెప్పాడు. కానీ గ్రామ ప్రజలకు నీరు అందుబాటులో ఉండేలా న్యాయమైన విధానం ఉండాలని స్పష్టం చేశాడు.

భాస్కరరావు మాత్రం తన ప్రయోజనాన్ని వదులుకోవడానికి సిద్ధంగా లేడు.

ఇదిలా ఉండగా, గ్రామస్థులు కాలువ పునరుద్ధరణకు అధికారుల సహాయం కోరారు. నిపుణులు వచ్చి పరిశీలించిన తర్వాత కాలువలో కొన్ని భాగాలను శుభ్రం చేయవచ్చని, పెద్ద రాళ్ల దగ్గర జాగ్రత్తలు అవసరమని సూచించారు. చెరువు పూడికతీత, నీటి ప్రవాహ మార్గాల మరమ్మతులకు ప్రణాళిక రూపొందించాలని చెప్పారు.

గ్రామస్థులు పనులు ప్రారంభించడానికి సిద్ధమయ్యారు. కానీ పని మొదలయ్యే ముందు ఒక సమస్య ఎదురైంది. కాలువ వెళ్లే ప్రాంతంలోని కొంత భూమి భాస్కరరావు ఆధీనంలో ఉంది. అతను అక్కడ పనులు జరగడానికి అనుమతి ఇవ్వలేదు.

“నా భూమిలో ఎవ్వరూ తవ్వకూడదు. మీ చెరువు పనుల కోసం నా పొలాన్ని నాశనం చేయలేరు” అని అతను స్పష్టం చేశాడు.

గ్రామస్థులు నిరాశ చెందారు. పాత కాలువలో కొంత భాగం అతని భూమి గుండా వెళ్తున్నట్లు పటంలో కనిపించింది.

దీప్తి ఈ విషయం విని ఆలోచనలో పడింది. భాస్కరరావుతో గొడవపడటం సమస్యను మరింత పెంచుతుందని ఆమెకు తెలుసు. అతనికి కూడా ప్రయోజనం కలిగే మార్గం కనుగొనాలని నిర్ణయించుకుంది.

చిన్న దీపం చూపిన పెద్ద దారి

ఆ రాత్రి దీప్తి తన ఇంటి ముంగిట కూర్చుని ఆకాశాన్ని చూస్తోంది. చంద్రుడు మేఘాల వెనుక దాగి ఉన్నాడు. గాలి కూడా వేడిగా వీస్తోంది.

ఆమె పక్కనే చిన్న నూనె దీపం వెలుగుతోంది. ఆ దీపాన్ని చూస్తూ ఆమెకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది.

చీకటిని పూర్తిగా తొలగించలేని చిన్న దీపం కూడా మనకు దారి చూపగలదు. అలాగే ఒక చిన్న ఆలోచన మొత్తం సమస్యను వెంటనే పరిష్కరించకపోయినా, సరైన దిశను చూపించగలదు.

మరుసటి రోజు దీప్తి తన తండ్రితో మాట్లాడింది.

“నాన్నా! భాస్కరరావు గారు తన భూమిలో కాలువ పనులకు ఒప్పుకోవడం లేదు. కానీ ఆ కాలువ వల్ల ఆయన పొలాలకు కూడా నీరు అందే అవకాశం ఉందని మనం వివరించలేమా?”

రామయ్య ఆలోచించాడు.

“అది మంచి ఆలోచన. కానీ నీటి ప్రవాహం ఎలా ఉంటుందో నిపుణులు చెప్పాలి. ఆయన భూమికి నష్టం కలగకుండా ప్రత్యామ్నాయ మార్గం ఉందేమో కూడా పరిశీలించాలి.”

దీప్తి వెంటనే శారదమ్మ టీచర్‌ను కలిసింది. ఆమె సర్పంచ్‌ను సంప్రదించి, భాస్కరరావుతో మరోసారి చర్చించాలని కోరింది.

ఈసారి సమావేశానికి గ్రామంలోని రైతులు, నీటి వనరులపై అవగాహన ఉన్న అధికారులు, భాస్కరరావు కూడా వచ్చారు.

దీప్తి తన ఆలోచనను వివరించింది.

“మన ఊరిలో నీరు అందరికీ అవసరం. కాలువను బాగు చేస్తే చెరువు నిండే అవకాశం ఉంటుంది. చెరువు నిండితే గ్రామంలోని బావులకూ కొంత ప్రయోజనం కలగవచ్చు. మీ పొలాలకు కూడా ఉపయోగపడే మార్గాన్ని నిపుణులు పరిశీలించవచ్చు. మనం ఎవరి భూమికీ నష్టం కలగకుండా పరిష్కారం కనుగొనాలి” అంది.

అధికారి పటాన్ని పరిశీలించి, భూమి సరిహద్దులను గుర్తించి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాన్ని పరిశీలించవచ్చని చెప్పాడు. అవసరమైన అనుమతులు తీసుకుని, అందరి హక్కులను గౌరవిస్తూ ప్రణాళిక రూపొందించాలని సూచించాడు.

భాస్కరరావు వెంటనే అంగీకరించలేదు. కానీ తన పొలాలకు కూడా ప్రయోజనం ఉండవచ్చని గ్రహించాడు.

“నిపుణులు నా భూమికి నష్టం కలగదని నిర్ధారిస్తే, చట్టపరమైన అనుమతులతో పనులు చేయడానికి నేను ఆలోచిస్తాను” అన్నాడు.

ఇది పూర్తి విజయం కాకపోయినా, ముందుకు సాగడానికి ఒక అవకాశం. దీప్తి ముఖంలో మళ్లీ చిరునవ్వు కనిపించింది.

గ్రామమంతా ఒక్కటైన రోజు

కొన్ని రోజుల పరిశీలన తర్వాత కాలువలో శుభ్రం చేయగల భాగాలను గుర్తించారు. చెరువులో పేరుకుపోయిన పూడికను తొలగించడానికి కూడా ప్రణాళిక సిద్ధమైంది. అవసరమైన చోట అధికారుల పర్యవేక్షణలో పనులు చేయాలని నిర్ణయించారు.

గ్రామస్థులు శ్రమదానం చేయడానికి ముందుకొచ్చారు. రైతులు తమకు వీలైనంత సహాయం అందించారు. యువకులు పనిముట్లు తెచ్చారు. మహిళలు పనివారికి తాగునీరు, భోజనం అందించే ఏర్పాట్లు చేశారు. పాఠశాల విద్యార్థులు నీటి సంరక్షణపై అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు.

దీప్తి, ఆమె స్నేహితులు కూడా తమ వయసుకు తగిన పనుల్లో పాల్గొన్నారు. వారు చెత్తను వేరు చేసి సేకరించారు. చిన్న మొక్కలను నాటారు. నీటిని కలుషితం చేయకూడదని గ్రామస్థులకు గుర్తుచేశారు.

ఒకరోజు పని చేస్తుండగా గ్రామంలోని వృద్ధుడు వెంకటయ్య అలసిపోయి కూర్చున్నాడు. దీప్తి అతని దగ్గరకు వెళ్లి నీరు అందించింది.

“తాతయ్యా! మీరు విశ్రాంతి తీసుకోండి. మీకు తెలిసిన పాత విషయాలు మాకు చెప్పడం కూడా ఎంతో సహాయం” అంది.

వెంకటయ్య కళ్లలో ఆనందం కనిపించింది.

“మీ తరం పిల్లలు ఇలాగే ఆలోచిస్తే మన ఊరికి మంచి భవిష్యత్తు ఉంటుంది తల్లీ” అన్నాడు.

గ్రామస్థుల మధ్య సహకారం పెరిగింది. ఇంతకుముందు తమ తమ సమస్యలతో విడివిడిగా బాధపడినవారు, ఇప్పుడు ఒకే లక్ష్యంతో కలిసి పనిచేయడం ప్రారంభించారు.

కాలువ పనులు పూర్తయ్యేందుకు ఇంకా సమయం పట్టేది. అయినా ప్రజల్లో ఆశ పెరిగింది. కరువు సమస్యను ఒక్కరోజులో పరిష్కరించలేమని అందరికీ అర్థమైంది. కానీ భవిష్యత్తులో నీటిని నిల్వ చేసుకోవడానికి, వృథా కాకుండా చూసుకోవడానికి ఇప్పటి నుంచే కృషి చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

ఎదురైన మరో పరీక్ష

పనులు కొంతవరకు పూర్తవుతున్న సమయంలో ఆకాశంలో నల్లటి మేఘాలు కనిపించాయి. గ్రామస్థులు ఆనందపడ్డారు. “ఈసారి అయినా వర్షం పడాలి” అని ప్రార్థించారు.

కానీ మొదటి వానతోనే సమస్య పరిష్కారమవుతుందని అనుకోవడం సరైంది కాదు. కాలువలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇంకా మట్టి పేరుకుపోయి ఉంది. చెరువులో నీరు నిల్వ ఉండే సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి మరికొంత పని అవసరం.

ఒక సాయంత్రం వర్షం మొదలైంది. మొదట చినుకులు పడ్డాయి. ఆ తర్వాత కొద్దిసేపు భారీగా వాన కురిసింది. కొండలపై నుంచి నీరు వేగంగా దిగివచ్చింది.

దీప్తి ఇంటి కిటికీ దగ్గర నిలబడి వానను చూస్తోంది. ఆమె తండ్రి వెంటనే బయటకు వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

“కాలువ దగ్గర పరిస్థితి ఎలా ఉందో తెలుసుకోవాలి. కానీ జాగ్రత్తగా వెళ్లాలి. నీరు వేగంగా ప్రవహిస్తుంటే దగ్గరకు వెళ్లకూడదు” అన్నాడు.

రామయ్యతో పాటు గ్రామంలోని కొంతమంది పెద్దలు సురక్షితమైన ప్రదేశం నుంచి నీటి ప్రవాహాన్ని పరిశీలించారు. నీరు శుభ్రం చేసిన కాలువలోని కొన్ని భాగాల గుండా ప్రవహిస్తోంది. అయితే ఒకచోట కొమ్మలు, ఆకులు పేరుకుపోవడంతో నీటి ప్రవాహం తగ్గింది.

గ్రామస్థులు వెంటనే అక్కడికి వెళ్లి అడ్డంకులను తొలగించాలని అనుకున్నారు. కానీ వర్షం ఇంకా కురుస్తుండటంతో ప్రమాదం ఉందని అధికారి హెచ్చరించాడు.

“ఇప్పుడే నీటిలోకి దిగకూడదు. వర్షం తగ్గిన తర్వాత సురక్షితంగా అడ్డంకులను తొలగిద్దాం” అని ఆయన సూచించాడు.

కొంతమందికి వెంటనే పని చేయాలని అనిపించినా, అందరూ ఆ సూచనను పాటించారు.

దీప్తి తన తండ్రిని చూసి, “నాన్నా! మంచి పని చేయాలంటే జాగ్రత్త కూడా అవసరమని అమ్మ చెప్పింది కదా!” అంది.

రామయ్య నవ్వాడు.

“అవును తల్లీ. ఉత్సాహం మంచిదే. కానీ వివేకంతో కలిసినప్పుడే అది నిజమైన శక్తిగా మారుతుంది.”

వర్షం తగ్గిన తర్వాత అడ్డంకులను తొలగించారు. నీరు మెల్లగా చెరువువైపు ప్రవహించింది. చెరువు అడుగున కొద్దికొద్దిగా నీరు చేరడం ప్రారంభమైంది.

ఆ దృశ్యం చూసి గ్రామస్థుల ముఖాల్లో సంతోషం వెల్లివిరిసింది.

ఆశను పంచిన వర్షం

ఆ వర్షం ఒక్కటే గ్రామానికి కావలసిన నీటిని అందించలేదు. కానీ అది ఒక ముఖ్యమైన మార్పుకు సంకేతంగా నిలిచింది. పాత కాలువ ద్వారా నీరు చెరువుకు చేరగలదని ప్రజలకు స్పష్టమైంది.

తర్వాతి కొన్ని వారాల్లో చిన్న చిన్న వర్షాలు కురిశాయి. గ్రామస్థులు ముందుగా రూపొందించిన ప్రణాళిక ప్రకారం కాలువలను శుభ్రం చేయడం కొనసాగించారు. చెరువులో నీరు నిల్వ ఉండేలా మరిన్ని పనులు చేశారు. వర్షపు నీరు వృథాగా వెళ్లకుండా తమ ఇళ్ల వద్ద కూడా సాధ్యమైన చోట నీటి సంరక్షణ చర్యలు చేపట్టారు.

కొంతమంది రైతులు తక్కువ నీటితో పండే పంటల గురించి వ్యవసాయ అధికారుల సలహా తీసుకున్నారు. మరికొందరు పొలాల్లో నీటి వృథాను తగ్గించే పద్ధతులు తెలుసుకున్నారు. గ్రామంలో నీటి వినియోగంపై చర్చలు మొదలయ్యాయి.

భాస్కరరావు కూడా తన ఆలోచనను మార్చుకోవడం ప్రారంభించాడు. తన బావి నుంచి నీరు తీసుకునే పేద కుటుంబాలకు కొంతకాలం సాయం చేశాడు. గ్రామం మొత్తానికి నీటి సమస్య పరిష్కారం కావడం తనకూ మంచిదేనని అతను గ్రహించాడు.

ఒకరోజు అతను దీప్తిని పిలిచాడు.

“అమ్మాయీ! నువ్వు చెప్పిన మాటలు మొదట నాకు అంతగా నచ్చలేదు. కానీ గ్రామస్థులంతా కలిసి పనిచేస్తున్న తీరు చూసి ఆలోచించాను. నా పొలాలకు మాత్రమే నీరు ఉంటే సరిపోదు. నా చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు కూడా బాగుండాలి. అప్పుడే గ్రామం అభివృద్ధి చెందుతుంది” అన్నాడు.

దీప్తి వినయంగా సమాధానమిచ్చింది.

“మనమందరం ఒకరికి ఒకరం సహాయం చేసుకుంటేనే కష్టాలను అధిగమించగలం. నీరు అందరికీ అవసరమే కదా!”

భాస్కరరావు తల ఊపాడు. అతని మనసులో మార్పు మొదలైంది.

దీప్తికి లభించిన నిజమైన బహుమతి

కొన్ని నెలలు గడిచాయి. వర్షాలు క్రమంగా కురవడంతో చెరువులో నీరు పెరిగింది. గ్రామంలోని అన్ని సమస్యలూ పూర్తిగా తొలగిపోలేదు. కొన్ని పొలాల్లో పంటలు నష్టపోయాయి. కొంతమంది రైతులు ఇంకా అప్పుల భారంతో బాధపడుతున్నారు. అయినా నీటి సంరక్షణకు గ్రామస్థులు కలిసి చేసిన ప్రయత్నం భవిష్యత్తుపై ఆశను కలిగించింది.

గ్రామ పంచాయతీ ఒక సమావేశం ఏర్పాటు చేసింది. అందులో సర్పంచ్ నరసింహం మాట్లాడాడు.

“మన ఊరిలో పాత కాలువల గురించి గుర్తుచేసి, అందరినీ ఒకచోట చేర్చినది దీప్తి. ఆమె చిన్న ఆలోచన మనందరికీ ఒక పెద్ద పాఠం నేర్పింది. సమస్యలు వచ్చినప్పుడు ఒకరినొకరు నిందించుకోవడం కంటే, పరిష్కారం కోసం కలిసి పనిచేయడం ముఖ్యమని ఆమె చూపించింది.”

గ్రామస్థులంతా చప్పట్లు కొట్టారు. దీప్తి కొంచెం సిగ్గుపడింది.

సర్పంచ్ ఆమెకు పుస్తకాలతో కూడిన ఒక చిన్న బహుమతి అందించాడు. శారదమ్మ టీచర్ కూడా ఆమెను అభినందించింది.

“దీప్తీ! నీకు ఈరోజు బహుమతి లభించింది. కానీ నువ్వు పొందిన గొప్ప బహుమతి ప్రజల విశ్వాసం. దాన్ని ఎప్పుడూ కాపాడుకో” అని చెప్పింది.

దీప్తి ఆ మాటలను జీవితాంతం గుర్తుంచుకుంది.

ఆమె తండ్రి రామయ్య కూతురి దగ్గరకు వచ్చి, “నేను మొదట నీకు చిన్న సహాయం కూడా జీవితాన్ని మార్చగలదని చెప్పాను కదా! ఇప్పుడు నువ్వే దాన్ని నిజం చేశావు” అన్నాడు.

దీప్తి తండ్రిని కౌగిలించుకుంది.

“నాన్నా! నేను ఒక్కదాన్నే ఏమీ చేయలేదు. మీరు, అమ్మ, టీచర్, స్నేహితులు, గ్రామస్థులు అందరూ సహాయం చేశారు. అందరం కలిసి పనిచేసినందుకే ఇది సాధ్యమైంది” అంది.

ఆ మాటలు విన్న రామయ్య కళ్లలో ఆనందభాష్పాలు మెరిశాయి.

కొత్త వెలుగుతో ముందుకు సాగిన వెలుగుపల్లి

కాలం గడిచింది. వెలుగుపల్లి ప్రజలు నీటి సంరక్షణను తమ జీవితంలో భాగంగా చేసుకున్నారు. చెరువు, కాలువలను క్రమం తప్పకుండా పరిశీలించే బాధ్యతను గ్రామస్థులు పంచుకున్నారు. వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకునే మార్గాల గురించి పిల్లలకు పాఠశాలలో వివరించారు.

ప్రతి సంవత్సరం వర్షాకాలానికి ముందు గ్రామస్థులు కలిసి నీటి వనరులను పరిశీలించేవారు. అవసరమైన చోట అధికారుల సహాయంతో మరమ్మతులు చేయించేవారు. నీటి సమస్య మళ్లీ రాకుండా ఉండేందుకు దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు రూపొందించారు.

దీప్తి పెద్దయ్యాక నీటి సంరక్షణ, పర్యావరణ పరిరక్షణపై చదువుకోవాలని నిర్ణయించుకుంది. తన ఊరిలాగే ఇతర గ్రామాలు కూడా నీటి సమస్యలను ఎదుర్కోకుండా సహాయం చేయాలనుకుంది.

ఒక సాయంత్రం ఆమె చిన్న పిల్లల బృందంతో పాత మర్రిచెట్టు కింద కూర్చుంది. పిల్లల్లో ఒకరు ఆమెను అడిగాడు.

“అక్కా! నువ్వు చిన్నప్పుడు గ్రామాన్ని ఎలా మార్చగలిగావు?”

దీప్తి నవ్వుతూ సమాధానమిచ్చింది.

“నేను గ్రామాన్ని ఒక్కదాన్నే మార్చలేదు. ఒక చిన్న సమస్యను గమనించాను. దానికి పరిష్కారం వెతికాను. మొదట కొంతమంది నవ్వారు. అయినా నేను ఇతరుల సలహాలు వింటూ ప్రయత్నించాను. తర్వాత అందరూ కలిసి పనిచేశారు. మార్పు అలా మొదలైంది.”

“అంటే చిన్నవాళ్లు కూడా పెద్ద పనులు చేయగలరా?” అని మరొక పిల్లవాడు అడిగాడు.

“తప్పకుండా! కానీ పెద్ద పని చేయాలంటే ముందు మంచి ఆలోచన కావాలి. ఆ తర్వాత కష్టపడే మనసు, సహనం, ఇతరులతో కలిసి పనిచేసే గుణం ఉండాలి. ఒక్కరే అన్నీ చేయగలమని అనుకోకూడదు. ఇతరుల సహాయం తీసుకోవడం కూడా నేర్చుకోవాలి” అని దీప్తి చెప్పింది.

సూర్యుడు కొండల వెనుకకు జారుకుంటున్నాడు. గ్రామంలోని ఇళ్లలో దీపాలు వెలిగాయి. చెరువు నీటిపై ఆ వెలుగులు ప్రతిబింబించాయి. ఒకప్పుడు నీటి కోసం ఆందోళన చెందిన అదే గ్రామం, ఇప్పుడు నీటిని కాపాడుకోవాలనే బాధ్యతతో ముందుకు సాగుతోంది.

దీప్తి తన చిన్ననాటి రోజులను గుర్తుచేసుకుంది. పాత గదిలో దొరికిన పటం, పిల్లలతో చేసిన మొదటి ప్రయత్నం, పెద్దల ముందు మాట్లాడిన రోజు, వర్షం కురిసిన సాయంత్రం అన్నీ ఆమె కళ్ల ముందు మెదిలాయి.

ఆమెకు ఒక విషయం స్పష్టంగా అర్థమైంది. ఒక చిన్న దీపం మొత్తం ప్రపంచాన్ని వెలిగించలేకపోవచ్చు. కానీ చీకటిలో ఉన్నవారికి ముందున్న దారిని చూపించగలదు. ఆ దారిలో చాలామంది కలిసి నడిస్తే, ఒక గ్రామం మాత్రమే కాదు, సమాజం మొత్తం మారవచ్చు.

వెలుగుపల్లి కథ ఆ రోజు నుంచి చుట్టుపక్కల గ్రామాలకు కూడా తెలిసింది. ప్రజలు ఆ గ్రామం నుంచి ఒక ముఖ్యమైన పాఠాన్ని నేర్చుకున్నారు: సమస్య ఎంత పెద్దదైనా, దాన్ని పరిష్కరించే మొదటి అడుగు చిన్నదిగానే ఉండవచ్చు. ఆ అడుగును ధైర్యంగా వేయడం మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది.

ఈ కథలోని నీతి: చిన్న ఆలోచనను తక్కువగా అంచనా వేయకూడదు. నిజాయితీ, సహనం, వివేకం, ఐకమత్యం, ఇతరుల పట్ల బాధ్యత ఉంటే పెద్ద సమస్యలకు కూడా పరిష్కార మార్గాలు కనుగొనవచ్చు. ప్రకృతి వనరులను కాపాడుకోవడం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.